Trật khớp vai: nguyên nhân và cách xử lý

“Trật khớp vai là khi dây chằng bị giãn đột ngột khiến hai mặt khớp của chỏm xương cánh tay trật khỏi hốc xương”

Trật khớp vai là một chấn thương phổ biến. Nhưng tại sao lại thế? Khớp vai có tầm vận động cử động lớn hơn bất cứ khớp xương nào trên cơ thể, lên tới 360 độ. Điều này khiến vai dễ bị chấn thương. Giống các khớp xương khác, khớp vai cũng có các dây chằng. Tuy vậy, các cơ bắp vẫn đóng vai trò chủ đạo trong việc điều khiển vai, đặc biệt là cơ ống xoay vai.

Tại sao vai lại dễ bị chấn thương?

Hãy tưởng tượng chỏm xương cánh tay là quả bóng golf trên giá phát bóng. Quả bóng to hơn giá đỡ rất nhiều. Bao quanh chỏm xương tay là một mô mềm giúp tăng sự ổn định cho khớp vai gọi là sụn viền (màu xanh lam).

Nó khiến cho bề mặt của “giá đỡ” lớn hơn một chút. Tuy vậy, cơ bắp vẫn là đóng vai trò chính trong việc ổn định khớp vai. Cơ ống xoay vai tạo lên lớp vỏ bao phủ hầu hết phần khớp.Chúng có nhiệm vụ giữ cho “quả bóng” vẫn nằm trên “giá đỡ” khi “quả bóng” xoay tròn.

Trật khớp vai xảy ra như nào?

98% trường hợp, khớp vai sẽ bị trật về phía trước, và trong 2 % còn lại là về phía sau. Trường hợp khớp trật về trước xảy ra khi cánh tay bị kéo căng hoặc xoay quá biên độ. Hãy tưởng tượng khi bạn tung 1 cú đấm quá đà. Đó là lúc mà vai bạn đang có nguy cơ cao bị trật khớp. 95% lần trật khớp đầu tiên sẽ là do trấn thương, 5% còn lại là do phi chấn thương. (VD: nằm sai tư thế trong lúc ngủ)

Một số người có nguy cơ trật khớp cao hơn bình thường. Có thể là do sự dị biệt trong cấu trúc của khớp vai. Ví dụ như khi ổ chảo (phần “giá đỡ”) của bạn nông hơn bình thường, thì nghĩa là “quả bóng golf” sẽ dễ bị trật ra hơn. Dây chằng lỏng cũng là một nguyên nhân khiến vai dễ bị trật. Đó có thể là hậu quả của việc từng bị trật khớp vai trước đây hoặc do việc dây chằng bị kéo dãn quá nhiều và lặp đi lặp lại.

Vai tôi bị trật khớp thì phải làm sao?

Trật khớp vai sẽ đi kèm với những cơn đau dữ dội và sự co thắt cơ bắp. Đôi khi khớp vai sẽ tự trở về vị trí của nó, kèm theo một cơn đau nhói. Nếu khớp vai không tự về vị trí cũ, bạn sẽ cần đến cơ sở y tế để được nắn lại khớp. Họ thường sẽ dung thuốc giảm đau và các liệu pháp thư giãn cơ bắp để làm giảm cơn đau.

Tôi có cần phậu thuật khi bị trật khớp?

Không cần thiết.

Bạn chỉ cần phẫu thuật khi bị trật khớp vai tái hồi. Trật khớp vai tái hồi thường xuyên diễn ra sau lần trật khớp đầu tiên. Điều này thường xảy ra ở những bệnh nhân tuổi trưởng thành và ít phổ biến ở những độ tuổi cao hơn. Độ tuổi thấp hơn 25 có nguy cơ cao nhất. Một số nguyên nhân khác có thể kể đến như là tham gia các bộ môn có tính chất “va chạm” như boxing. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự bất ổn của khớp vai sẽ cải thiện dần theo thời gian.

Một trong những biện pháp chữa trật khớp là giữ phần vai bị thương bất động trong khoảng 4-6 tuần tùy theo yêu cầu của các bác sĩ. Cùng với đó là các bài tập tăng dần phạm vi cử động và sau đó là các bài tập về sức mạnh.

Liệu trình sẽ thay đổi như thế nào khi chữa trật khớp?

Dù bạn phẫu thuật hay chọn những phương thức điều trị thận trọng hơn, thì bạn vẫn phải giữ vai bất động và giai đoạn sau đó thì luôn như nhau. Điều quan trọng là bạn phải được một bác sĩ vật lí trị liệu theo sát để chỉ cho bạn cách phục hồi từng bước.

  • Mục đích đầu tiên luôn là lấy lại hoàn toàn cử động vai. Biên độ cử động sẽ dần được phục hồi thông qua các bài tập kéo dãn tay và các cử động dung gậy hoặc các dây kéo để tăng cường vận động.
  • Mục đích thứ hai là lấy lại sức mạnh cơ bắp. Trong đó, sức mạnh cơ ống xoay vai là quan trọng nhất vì bó cơ này điều khiển hoạt động của vai. Nếu bó cơ này bị yếu, bạn sẽ gặp nhiều vấn đề về vai sau này.

Tăng sức mạnh cơ bắp bao quanh và điều khiển xương bả vai cũng là điều quan trọng trong bất cứ liệu trình nào. Xương bả vai góp phần vào việc cử động vai và là chỗ dựa vững chắc cho cánh tay. Không có chỗ dựa này, chúng ta không thể nâng hay cầm những vật nặng. Các cơ ở xương bả vai giúp điều khiển các cử động vượt quá đầu. Một chuỗi các bài tập theo thời gian sẽ giúp hồi phục các cơ bắp này.

Cuối cùng, các bài tập gym cơ bản thường sẽ được áp dụng để phục hồi cho bạn trạng thái tốt nhất trước khi trở lại cuộc sống bình thường.


Biên dịch từ bài viết gốc của www.pivotalmotion.physio

 

 

Chia sẻ bài viết
Share on Facebook
Facebook
0Share on Google+
Google+
0

No Comments

Leave a Comment